Comorbiditeit / psychiatrische stoornissen

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat er bijna geen verslaafde patiënten zijn zonder een (andere) psychiatrische stoornis. Er is een hoge comorbiditeit tussen middelengebruik en psychische problematiek zoals persoonlijkheidsstoornissen, angststoornissen en depressie. (Brook et al, 2002; Farrell et al, 2001; Sareen et al, 2001)

Beperkingen bij de behandeling van comorbiditeit

Een van de grootste beperkingen bij de diagnose en behandeling van comorbiditeit is het feit dat het psychiatrisch personeel weinig kennis heeft van drugsbehandelingen en het personeel in de verslavingszorg weinig van psychiatrie weet. De opzet van de beide specialisaties loopt namelijk nogal uiteen: de psychiatrie is gebaseerd op medische en wetenschappelijk uitgangspunten, terwijl de drugshulpverlening op psychosociale methoden en theorieën berust. Daarnaast is de filosofie binnen de geestelijke gezondheidszorg in beginsel meestal gericht op het waarborgen van de veiligheid van individuen en de samenleving, terwijl de verslavingszorg verwacht dat cliënten (in ieder geval tot op zekere hoogte) gemotiveerd zijn om een behandeling te ondergaan. Door deze verschillende uitgangspunten is het vaak moeilijk om een geïntegreerd totaalbeeld van cliënten te krijgen.

Zoals hiervoor al is aangegeven, komt het regelmatig voor dat de diagnose van comorbiditeit in de psychiatrie of de verslavingszorg bij een aanzienlijk aantal patiënten ten onrechte niet wordt gesteld. Op het moment dat patiënten met een dubbele diagnose om hulp vragen, worden hun acute psychiatrische syndromen vaak aangezien voor drugsgerelateerde symptomen. Omgekeerd komt het ook voor dat ontwennings- en intoxicatieverschijnselen als psychiatrische stoornissen worden aangemerkt. Nog te vaak heeft het personeel in de geestelijke gezondheidszorg de neiging om mensen met comorbiditeit naar verslavingscentra te verwijzen waarna de drugshulpverleners de betreffende patiënten weer onmiddellijk retour sturen (of vice versa). Onder zulke omstandigheden is continuïteit binnen de zorg niet mogelijk. Zelfs wanneer de diagnose comorbiditeit wel wordt gesteld, wordt er in de daaropvolgende behandelingsinterventies geen aandacht aan besteed (Krausz et al., 1999). Dat geldt ook voor patiënten met verslavingsproblemen in de psychiatrische zorg; deze krijgen over het algemeen ook geen drugsgerelateerde interventies aangeboden (Weaver et al., 2003). Deze generalisaties betekenen uiteraard niet dat er geen psychiatrische hulpverlening en drugszorg zou bestaan waar wel erg goede resultaten worden bereikt bij patiënten met comorbiditeit.

Zie ook het artikel 'angststoornissen en gebruik van middelen' op deze site en de afstudeerscriptie HBO-V: 'Verslavingszorg vanuit verpleegkundig perspectief'.

De volgende psychische stoornissen zijn op deze site verder uitgewerkt:

ADHD
antisociale persoonlijkheidsstoornis
bipolaire stoornis
borderline persoonlijkheidsstoornis
depressie
gegeneraliseerde angststoornis
obsessief-compulsieve stoornis
paniekstoornis
posttraumatische stress-stoornis
schizofrenie
sociale fobie

Informatie voor professionals

Deze rubriek bevat informatie over psychische stoornissen. Per onderwerp worden vragen beantwoord over ondermeer aard, oorzaak, gevolgen, preventie, behandeling en praktijk. De gegevens zijn afkomstig uit de Jaarberichten 2002, 2003 en 2004 van de Nationale Monitor Geestelijke Gezondheid (NMG). De informatie is vooral bedoeld voor professionals in zorg en beleid.